سخن روز

امیرالمومنین امام علي (ع) :

درانتظارفرج باشید واز رحمت وکارگشایی خدا ناامید نشوید، زیرا بهترین اعمال در نزد خدای بزرگ انتظار فرج است.

 

تاریخ انتشار: 17 مهر, 1397 - 18:13

دروغ یکی از عوامل مهمّ در ایجاد استرس و فشار روانی در کودکان است، مخصوصاً دروغ تدافعی در بین کودکان، نوجوانان و جوانان بیشتراز دروغ تعمّدی شیوع دارد.

انواع دروغ تعمّدی:

۱. دروغ اوّل  در بازی است؛ که کودک در حین بازی برای این که حوادث تخیلی در ذهن خود را به مخاطب خود بقبولاند، مرتکب آن می شود. در این جا توصیه می شود پدر و مادر چند امر را رعایت کنند؛

الف) طبق سفارش پیامبر(صلی الله علیه وآله)؛ با کودک خود در هفت سال اوّل زندگی همانندِ یک انسان کامل و متشخّص برخورد کنید و بدانید که فرزندتان در این ۷سال اوّل، فرد ِبا شخصیّتی است که فقط از نظر سنّ کودک است.

ب) در بین مکالمات و گفتگوهای خودتان، به بچّه نیز توجّه کرده و چند جمله ­ای با او نیز حرف بزنید. کودکی که نیم ساعت با خودش بازی می­کند و می بیند که پدر و مادر هنوز مشغول کار خودشان هستند خسته می­شود. لذا برای جلب توجّه پدر و مادر در حین بازی یک مطلب تخیّل‍ی را ابراز می کند.

ج) به سؤالات کودکتان به صورت کامل و جامع پاسخ دهید. مثلاً در پاسخ به سؤالِ (خدا کجاست؟) بچّه را سر کار نگذارید و یا اگر از تولّد برادر یا خواهرش پرسید؛ به او دروغ نگویید که از بازار خریده ایم! که همین امر موجب می شود کودک بعدها در بازی های کودکانۀ خود مرتکب این دروغ ها شود.

د) در برابر شلوغ کاری ها و سخنان زیاد او صبور بوده و پاسخ های دوستانه داشته باشید. وگرنه چنانچه از تذکّرهای پی در پی و برخوردهای تند استفاده کنید، کودک را در تخیّلات خود به دروغ پردازی سوق می­دهید تا به این بهانه بتواند با پدر و مادر ارتباط کلامی ِ دوستانه پیدا کند. البتّه پدر و مادر مطمئن باشند که صبر و تحمّل در برابر این گونه رفتارهای کودک، او را به یک تعادل رفتاری می­رساند که از ارتکاب مجدّد آن عمل باز می­دارد، در غیر این صورت کودک در مقابل هر برخورد تند والدین، به تکرار این رفتار روی می­آورد که هر بار شدیدتر از گذشته می شود. لذا بعدها با درک کاهش ِ مقبولیت خود در خانه به انگیزۀ کسب مقبولیت از دست رفته­ اش مرتکب دروغ های تخیّلی می شود تا احساسات پدر و مادرش را به نفع خودش تحریک کند.

جالب است بدانید که کشف این امور برای کودک بسیار ساده و راحت است. به عنوان مثال این که برخی کودکان در هنگام عدم پاسخ مثبت به درخواستشان، سر به دیوار می کوبند؛ بیانگر شناخت دقیق آنها نسبت به حسّاسیت های والدین است. لذا توصیه می­شود یکی دو بار به این رفتار کودک بی­ توجّهی شود تا از این کار ِ خود دست بردارد.

2. دروغ دوّمی که کودکان ِ سه تا نه ساله مرتکب می شوند، دروغ به همدیگر است که از ناتوانی او در بیان برخی مطالب نشأت می گیرد و متأسّفانه بعضاً با تشویق های نابجای اطرافیان نیز همراه می­شود.

3. دروغ سوّم؛ دروغ تخیّلی است که کودک برای جلب نظر اطرافیان مرتکب آن می شود. مثلاً به پدرش می­گوید: ( جنّ دیدم ) یا ( مارمولک خیلی بزرگ دیدم و ...) که این دروغ، خود می تواند چهار عامل اساسی داشته باشد:

الف) سرعت مادر در حرف زدن، سبب می شود که کودک در درک برخی از کلمات دچار مشکل شود که به مرور زمان، او را در ادراکات خود دچار نقص می کند.

ب) محبّت های بیش از حدّ به فرزند که به صورت های مختلفی بروز پیدا می­کند.

ج) بی­ محلّی پدر به سخنان ِ کودک، باعث می شود که فرزند نیز کار پدر را همانند سازی کرده و بعدها به صورت دروغ ِ تخیّلی اعمال کند.

د) واکنش­های بیگانه اطرافیان نسبت به فعالیّت های کودک­. بدین گونه که به عنوان مثال مادربزرگ با او برخورد ِ تند و صریح دارد و عمّه به او محبّت می کند، که همگی ِ اینها موجب ایجاد یک نوع فشار روانی بر ذهن کودک می شود و او را مجبور به دروغ می­کند.

4. دروغ چهارم، انتقام جویانه است که از بدبینی کودک ناشی می­شود. مثلاً ظرفی را شکسته ولی به جهت انتقام از برادرش، این کار را به او نسبت می دهد. البتّه زمانی که فرزند نسبت به پدر و مادر ِ خود بدبین می­شود خطرناک­تر می­گردد. مثلاً پدر و مادر برخوردی کرده ­اند که به مذاق کودک خوش نیامده، لذا در صحبت­های خود با دایی، عمّه، خاله، مادربزرگ و... اطلاعاتی را به دروغ به والدین ِ خود نسبت می­دهد تا به نوعی انتقام ِ خود را از آنها بگیرد.

5. دروغ پنجم؛ به جهت ترس از (تنبیه) یا (تهدید) از کودک سر می زند. اسلام در تربیت فرزند می گوید: تنبیه ممنوع است جز در ضرورت ها و تهدید هم ممنوع است مگر جایی که قدرت بر اجرای آن داشته باشید. البتّه تنبیه انواعی دارد: یکی از آنها قهر کردن است که آن هم نباید بیش از سه ساعت به طول بیانجامد. در تهدیدکردن هم عباراتی از قبیل : ( به خانه راهت نمی دهم و...) همگی از عباراتی هستند که اگر چه کسی قدرت بر انجام آن ندارد، امّا کودک چه بسا بخاطر ترس از همین الفاظ، مرتکب دروغ شود.

6. دروغ ششم؛ خودخواهانه است که کودک با گفتن آن قصد فریب افراد را دارد. این دروغ گرچه از دخترها کمتر شنیده می شود، امّا در پسرها از سنّ نه سالگی به بعد بیشتر بروز پیدا می­کند.

7. دروغ هفتم؛‌ دروغی است که از روی وفاداری صورت می گیرد. مثلاً به جهت حفظ آبروی دوستش مرتکب دروغ می شود که در سنین نه سال به بالا مشاهده می­شود.

دسته بندی